جزئیات خبر

حدیث باغستان سنتی

به گزارش روابط عمومی انجمن دوستداران یادمان‌های ماندگار دویست و نود و هشتمین گفتمان هنر و معماری انجمن مفاخر معماری ایران با عنوان حدیث باغستان سنتی، به معرفی باغ‌های بومی شهر قزوین در تاریخ چهاردهم آذرماه در تهران موزه هنرهای دینی امام علی برگزار گردید.

در این نشست مهندس بتول صحراکاران،کارشناس ارشد مرمت ابنیه و بافت های تاریخی،  پس از اشاره به باغ‌های بومی شهرهای ایران مانند سمنان، بم، میببد و اصفهان، باغستان سنتی قزوین را به تفصیل مورد بررسی قرار داده و با رویکرد منظر فرهنگی، به تبیین عناصر هویتی باغستان در سه دسته عناصر طبیعی، پوشش گیاهی و سیستم‌های اکولوژیک، عناصر مصنوع شامل سازماندهی فضایی، مسیرهای حرکت، سیستم آبیاری و ساختارها و عناصر انسانی و مدیریتی پرداخت. 

ایشان به دو ویژگی تداوم تاریخی و بروز خصوصیات بومی و فرهنگی این باغ‌ها که  منجربه ثبت در فهرست آثار ملی ایران شده اشاره و بر ضرورت حفظ و احیاء باغستان تاکید نمود و اختلال در عملکرد هماهنگ و یکپارچه عناصر شکل دهنده باغستان سنتی و وجود تهدیدهای مختلف در سه عامل طبیعی، مصنوع و انسانی از جمله کم آبی رودخانه‌های فصلی و خشکسالی، ازدیاد آفات، آلودگی آب و خاک، خشک شدن درختان، تهدید گونه‌های بومی، تخریب بخش وسیعی از باغستان در محدوده شمالی به سمت غرب و شرق توسط ساخت و ساز و توسعه شهری در محدوده جنوبی متاثر از طرح‌های بالادست، نیمه بایر شدن بخش متصل به توسعه جدید شهر، خورده شدن بافت باغات در امتداد محورهای اصلی راه‌ها، تغییر مالکیت‌ها و وجود ورثه متعدد، تضعیف مدیریت سنتی، تضعیف باغبانی بومی، آتش سوزی و ناامنی و رهاشدن باغ‌ها به عنوان عمده مشکلات باغستان سنتی مطرح نمود.

همچنین مهم‌ترین عامل در احیا چرخه انسانی باغستان  ایجاد صرفه اقتصادی در باغداری بومی عنوان شد. راهکارهای پیشنهادی حفاظت محور در زمینه حفظ و تقویت جامعه محلی باغستان سنتی و مالکیت خصوصی آن ارائه گردید. عدم اجرایی شدن طرح‌های احیاء، در نادیده گرفتن باغداران به عنوان یکی از ابعاد هویتی باغستان سنتی و بعنوان مالک و ذی نفع اصلی و عدم تعریف مکانیزم جلب مشارکت و همراهی آن‌ها در فرایند احیاء عنوان شد. 

پس از بررسی طرح‌های بالادست شهری و رویکرد حفاظت از باغستان سنتی به عنوان یک پهنه ارزشمند شهری بر ضرورت تهیه طرح‌های بالادست با نگاه حفاظت جامع از عرصه های فرهنگی طبیعی تاکید شد. 

در ادامه توسط مهندس عادله بیات، کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری، پایداری ارزش های زیست محیطی باغات سنتی قزوین با تاکید بر رویکرد TDR(انتقال حقوق توسعه) مورد بررسی قرار گرفت و بر لزوم شناسایی ومحافظت از اراضی باارزش شهری وکاهش اثرات زیست محیطی توسعه شهر اشاره و بر لزوم بومی سازی روش انتقال حق توسعه به عنوان مکانیزمی کمکی در جهت حفظ باغات و اراضی کشاورزی و استخراج مهم ترین عوامل موثر بر تخریب باغستان سنتی در ارتباط با توسعه پایدار و روش های پیشنهادی با هدف حفاظت براساس عواملی که بیشترین اثر را بر تخریب باغات داشتند، تاکید شد.

ایشان در این نشست ملاحظات مورد نیاز برای پیاده سازی انتقال حق توسعه در باغستان سنتی قزوین  از جمله تضمین کردن ارتقای کافی و تسهیل برنامه چه برای اولین بار چه برنامه های ادامه دار علیرغم تغییرات سیاسی، قیمت حقوق توسعه وشیوه انجام آن که باید به میزانی باشد که مالکان مناطق ارسالی تمایل به مشارکت در سیستم حقوق انتقال حقوق توسعه را داشته باشند و انتخاب مکانیسم متناسب بخش اساسی از طراحی یک برنامه TDR است که بتواند عملکرد کارا، پایدار وانطباق یافته از نیازها و الویت های بومی در عمل داشته باشد و تدوین برنامه ها و آئین نامه های اجرایی ساده وانعطاف پذیر را تبیین نمود. 

خانم دکتر نسیم ایرانمنش به عنوان دبیر پنل در جمع بندی به ضرورت همکاری سازمان‌ها ومدیریت‌ها در راستای حفظ باغستان سنتی و نیز ضرورت مشارکت مردم و باغداران جهت پیشبرد طرح‌های حفاظت تاکید نمود.

عکس دسته جمعی 

گزارش :محسن حنیفی ، کارشناس معماری و عضو انجمن دوستداران یادمان ها