جزئیات خبر

گردشگری فرهنگی در احیای میراث فرهنگی به چه قیمت؟ «الحاق حمامی غیر ایرانی در یک خانه تاریخی ایرانی»

گردشگری فرهنگی در احیای میراث فرهنگی به چه قیمت؟

«الحاق حمامی غیر ایرانی در یک خانه تاریخی ایرانی»

ادغام سازمان میراث فرهنگی و سازمان ایران‌گردی و جهان‌گردی در سال 1382 با هدف تعامل بیشتر بین این دو حوزه صورت پذیرفت. اما متاسفانه در اغلب موارد شاهد آن هستیم که با تسلط حوزه گردشگری و با هدف کشاندن گردشگران به بناها و مجموعه‌های تاریخی دچار اشتباهات جبران ناپذیری در این بناها می‌شویم. اشتباهات بارزی که به دلیل وجود ضعف در حوزه کارشناسی درارتباط با میراث فرهنگی و عدم توجه به مبانی اولیه مرمت و احیاصورت می‌گیرد.

خانه تاریخی بهروزی در قزوین پس از تملک توسط سازمان میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری مرمت گردید. این بنا تا چندی پیش در اختیار مرکز هنرومعماری جهاددانشگاهی قرار داشت که به تازگی و بازگشت مجدد به سازمان میراث فرهنگی، به عنوان یک «هتل سنتی»احیا شده است. این خانه یک نمونه کامل از خانه ایرانی است که در سه طبقه زیرزمین، همکف و اول ساخته شده‌است. ساختمان دارای سه میانسرامی‌باشد،دومیانسرای اندرونی و یک میانسرای بیرونی است. این خانه دارای ۲ پردیس (باغ و نارنجستان)درجبهه جنوب غربی ساختمان است.

سال‌هاست که ضرورت احیای خانه های تاریخی قزوین در قالب هتل سنتی و خانه-هتل احساس می‌شد. که این خانه اولین هتل با دیدگاه تبدیل خانه‌های تاریخی به محل اقامتی است و این اقدام سبب حیات بخشی به یک بنای تاریخی و دیده شدن یک نمونه عالی از خانه های تاریخی قزوین شده‌است. در ایام نوروز نیز با جمعیت قابل توجهی از بازدیدکنندگان مواجه گردید.

اما متاسفانه با طراحی و الحاق یک حمام به سبک غیر ایرانی که در نگاه اول تصویری از حمام‌های ترکی را در ذهن تداعی می‌کند، با هدف ایجاد جاذبه برای گردشگران، نه تنها ارزش‌های این اثر تاریخی و به طور کلی مبانی نظری مرمت معماری ایرانی را به چالش خواهد کشید، بلکه حمام در فرهنگ ایرانی نیز به اشتباه معرفی خواهد شد. البته لازم به یادآوری است که سازمان میراث فرهنگی قزوین در معرفی این بخش از خانه آن را به عنوان حمام ایرانی معرفی کرده که این نیز عذر بدتر از گناه خواهد بود.

رسالت سازمان میراث قرهنگی و گردشگری حفظ معماری ایرانی به عنوان بخشی از میراث گذشتگان و معرفی صحیح آن به بازدیدکنندگان است. بسیاری از شهرهای ایران همچون یزد، کاشان و اصفهان که پیشگام در حوزه تغییر کاربری خانه‌ها به ویژه تبدیل آن به اقامت‌گاه  هستند، با سنجش و انتخاب آگاهانه‌تری به جزئیات پرداخته تا نه تنها کالبد بلکه زندگی ایرانی را در این گونه ارزشمند از معماری ایرانی معرفی کنند.

ایجاد حمام از ضروریات یک بنای اقامتی است اما معرفی آن تحت عنوان حمام ایرانی نه پسندیده است نه کارشناسانه.

همانگونه که سیمای شهرها به وضوح نفوذ غیر ایرانی بودن را در معماری و شهرسازی متذکر می‌شود، میراث فرهنگی نیز از این موضوع مستثنی نخواهد بود چنانچه فرایند مرمت و احیا یک بنای تاریخی و افتتاح شدن به مناسبت عید نوروز و به عنوان یک مقصد گردشگری یک شبه طی شود!

کارشناسان و طراحان به خوبی می توانند در فرهنگ و سلیقه مردم تاثیرگذار باشند و آن را به درستی هدایت نمایند. البته تا زمانی که جذب گردشگر به قیمت از بین رفتن ارزش‌های فرهنگیمان نباشد!