جزئیات خبر

متن بیانیه گردهمایی میراث فرهنگی و طبیعی

متن بیانیه گردهمایی میراث فرهنگی و طبیعی

علاقمندان میراث فرهنگی و طبیعی در اردیبهشت ماه سال 1394خورشیدی به دعوت انجمن دوستدران یادمان های ماندگار شهر تاریخی قزوین گردهم آمدند تا به مناسبت بزرگداشت روز جهانی بناها و محوطه های تاریخی گامی کوچک در صیانت و حفاظت از این میراث فرهنگی –طبیعی بردارند.

با توجه به اینکه شورای بین المللی بناها و محوطه های تاریخی روز 18 آوریل مصادف با 29 فرودین را به عنوان "روز جهانی بناها و محوطه‌ها" بنیان نهاده است هر ساله عنوانی خاص، پیرامون موضوعات میراث فرهنگی مطرح می نماید.

این نگاه جهانی به معنای جلوگیری از یکسان سازی  فرهنگ ها است و اشاره به جایگاه هر فرهنگ و تمدن و تفاوت های آن‌ ها داشته و کشورهای عضو هر ساله تلاش می کنند بر اساس مبانی و اصولی که در این شورا مطرح شده،در قالب یک بیانیه ملی مسائل اصلی حوزه میراث فرهنگی کشور خود را مورد نقد و نظر قرار داده و توجه جامعه محلی را به حفاظت آنها معطوف می نمایند.

بیانیه‌ها و توصیه نامه های ایکوموس در سال های اخیر نشان می دهد که ابعاد حفاظت از رویکردهای صرفاً کالبدی به حوزه های متفاوت اجتماعی، طبیعی و معنوی میراث فرهنگی گسترش یافته است.

و با توجه به رویکرد نام‌گذاری سال 2010 میلادی برابر با سال 1389 خورشیدی که با عنوان میراث کشاورزی بود و ایکوموس ایران در این سال طی اعلانیه ای میراث کشاورزی را میراثی زنده و عامل حفاظت از زمینه های متنوع میراث فرهنگی دانست. و به رابطه عمیق بین شکوفایی تمدن ایران و کشاورزی آن تأکید نمود.

لازم است به جایگاه کشور ایران در زمینه میراث کشاورزی در دنیا و نیز به جایگاه دشت قزوین با قدمت هشت هزار سال که از کهن ترین تمدن های شکل گرفته برپایه کشاورزی است اشاره نمود. تجربیات کشاورزی و زندگی در این حوزه فرهنگی، بن‌مایه های شکل گیری شهر قزوین را فراهم نمود. شهری که یکی از عناصر مهم آن باغ‌ها و مزارع بومی آن است.

این باغ‌ها، باغستانی متشکل از تاکستان های انگور و دارستان های پسته و بادام است که به گرداگرد بافت کالبدی شهر گسترده شده و عرصه تولید اقتصاد باغداری را تشکیل می دهد. شهر قزوین و باغستان سنتی آن در یک منطقه کم آب شکل گرفته است. ساخت باغ به دور شهر و از نوع باغ میوه با هدف استفاده از حداقل منابع و تبدیل تهدید سیلاب رودخانه‌ها به فرصت بوده‌است. روش آبیاری،کشت و تنوع گونه‌های گیاهی، نحوه دسترسی، همه متاثر از عوامل طبیعی، منابع و موانع زیستی در شهر قزوین است.

درواقع باغستان سنتی یک سامانه زیستی کشاورزی برپایه دانش بومی با هدف مدیریت و حفاظت منابع آب و زمین و براساس مدیریت مشارکتی با ارزش‌های قومی و فرهنگی است .

امروزه دگرگونی‌های اجتماعی- اقتصادی، توسعه‌های بی رویه و نبود قوانین مدون و موثر حفاظتی،اصالت و یکپارچگی باغستان را تهدید می‌کند. چناچه اقدامات اخیر در باغستان ادامه داشته باشد و در راستای مدیریت واحیا این ثروت ارزشمند اقدامی صورت نگیرد درکمتر از صدسال، اثری از باغستان باقی نخواهد ماند.

باغستان سنتی طی سال‌های گذشته همواره مورد توجه مقامات بین المللی، ملی و محلی بوده‌است. در این راستا نیز می توان به بیانات مقام معظم رهبری اشاره کرد که به حفظ منابع طبیعی و باغ‌ها تاکید فرمودند. اما همواره به دلیل ابعاد گسترده موضوع و نبود تعامل و هماهنگی لازم میان بخش‌های مختلف چندان مثمر ثمر نبوده است.

باغستان سنتی هنوز زنده است و در زندگی اهالی این شهر جریان دارد. باغستان سنتی،باغ زندگی و حیات اهالی امروز و آینده این شهر و سرزمین است.

امیدواریم با همدلی و همزبانی و همکاری بیش از بیش همکان گامی کارامد در جهت حفظ باغستان برداشته شود.

در این باره طرح موارد زیر ضرورت دارد:

-  ابعاد مختلف باغستان با یاری جستن از متخصصین و صاحب نظران حوزه های مختلف مرتبط به باغستان مورد بررسی و مطالعه قرارگیرد.

-  یک برنامه مدیریتی جامع حفاظت برپایه اصول اولیه حاکم بر باغستان تهیه گردد.

-  قوانین بازدارنده و حمایتی با هدف ایجاد انگیزه و علاقه برای حفظ باغ ها تدوین گردد.

-  در طرح ها و برنامه‌های شهری، بافت باغستان به عنوان بخش نرم توامان با بافت تاریخی شهر- به عنوان بخش سخت درنظرگرفته شود و نه جدای از هم

- هیچگونه مداخلات کلان مقیاس شهری در محدوده باغستان صورت نگیرد.

- با آموزش و انتقال دانش بومی حاکم بر باغستان فرهنگ باغداری در نسل جدید اهالی شهر قزوین تقویت گردد.

 

انجمن دوستداران یادمان‌های ماندگار

1393/02/02 خورشیدی