جزئیات خبر

آگاهی مردم؛ رمز ماندگاری بناهای تاریخی...تخریب یک خانه واجد ارزش دیگر در قزوین

آگاهی مردم؛ رمز ماندگاری بناهای تاریخی

 ویران می‌شود و نمی‌دانیم چه چیز از اندرون جان ما با آن خراب خواهد شد...

ميراث فرهنگي جزئي از زندگي روزمره انسان‌هاست، به طوري که از آن به عنوان يک عامل هويت‌بخش نام مي‌برند. امروزه بخشی از قضاوت‌ها پیرامون توسعه‌ و پیشرفت کشورها در ارتباط با نحوه و میزان حفاظت از آثار پیشینیان آن‌ها سنجیده می‌شود. این در حالی است که در جامعۀ کنونی‌‌مان هرروزه شاهد تخریب خانه‌های تاریخی بسیاری با وضعیت‌های متفاوتی هستیم. از خانه‌هایی که نام آن‌ها در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است تا خانه‌هایی که اقبال چندانی برای ثبت ملی نداشته‌اند اما در عوض صاحبان آن‌ها اقبالی دو چندان نصیب‌شان شده است تا برای رسیدن به منفعت مالی بیشتر، با خیالی آسوده و بدون اندک نگرانی از اقدامات مغرضانۀ خود، دست به تخریب بخشی از هویت تاریخی جامعه بزنند..

با نگاهی اجمالی بر علت‌ها و نحوۀ تخریب بناهایی که واجد ارزش معماری و تاریخی بوده‌ و توسط متولیان میراث فرهنگی در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌اند، و نیز بناهایی که به دلایل متعددی در این لیست قرار نگرفته‌اند، این نکته محرز می‌شود که صرف ثبت و یا عدم ثبت راه ماندگار شدن یک بنای تاریخی نبوده و نخواهد بود.

عدم آگاهی عمومی نسبت به ارزش‌مند بودن آثار تاریخی از یک‌سو و شانه خالی کردن سازمان‌ها و ارگان‌های مسئول در راستای آگاهی‌‌رسانی و ایجاد ضوابط محکم از جمله مواردی است که نتیجه‌ی آن پاکسازی کامل ثروت‌های ملی خواهد بود. یقیناً وضعیت کنونی حفاظت از ارزش‌ها و ثروت‌های فرهنگی ما نتیجۀ سیاست‌گزاری‌های چند سالۀ دولت‌ها در مواجه با میراث فرهنگی، عدم فرهنگ‌سازی عمومی در بین مردم در راستای حفاظت از این داشته‌های فرهنگی بوده است. سیاست‌هایی که همواره زحمت‌های فراوانی را برای سازمان‌ها و مردم در پی داشته است.

در این موقعیت سؤال اینجاست که چه عواملی سبب شده است تا تخریب یک بنای تاریخی (ثبتی و غیرثبتی) بدون موانع و دغدغه صورت ‌پذیرد؟ چگونه است که مردم بدون کمترین نگرانی دست به تخریب تمامی داشته‌های فرهنگی‌ و هویتشان می‌زنند؟

يکي از مشکلات عمده در بخش فرهنگ در ايران، دولتي شدن وسيع فعاليت‌هاي فرهنگي و وابستگي فزاينده‌ی بخش خصوصي فعال در فرهنگ به دولت است. در واقع اين يکي از پيامدها و تبعات ناخواسته‌ی سياست‌هايي بوده که در چند دهه اخير اجرایی شده است. وابسته بودن فعاليت‌هاي فرهنگي از نظر تاريخي به دولت بدون سرمایه‌گذاری در راستای فرهنگ‌سازی ما را به وضعیت کنونی رهنمون کرده است.

این روزها شاهد تخریب یکی از این خانه‌های تاریخی و واجد ارزش معماری شهر قزوین بودیم.. «خانۀ نجفی» که حالا دیگر اقبال نیافت تا سفیر فرهنگ به نسل‌های بعدی باشد. خانه‌ای با قدمت پهلوی و سردری شاخص در محلۀ تاریخی سرکوچه ریحان (سُکه‌شُریحان) یکی از محلات هفده‌گانه قاجار که قرار است ساختمانی 4 طبقه با 16 واحد، جایگزین آن گردد. در حال حاضر تنها بدنۀ شرقی و بخشی از بدنۀ جنوبی آن به منظور حصار کارگاهی باقیمانده است.

وضعیت نمای بیرونی بنا قبل از تخریب. عکس مربوط به سال 93

کوتاه سخن این‌که تا هنگامی‌که عزم همگانی در بین مردم برای حفاظت از میراث فرهنگی وجود نداشته باشد، با وضع قوانین کنونی آن‌هم با ضمانت اجرایی موجود داستان به همین منوال تداوم خواهد داشت.

پلان و برش‌هایی از بنا

وضعیت کنونی بنا (بعد از تخریب).دی ماه 1394

انجمن دوستداران یادمان‌های ماندگار. انجمن تخصصی در حوزۀ میراث فرهنگی. قزوین