منشور آتن درباره‌ي مرمت يادمان هاي تاريخي

منشور آتن درباره‌ي مرمت يادمان هاي تاريخي

منشور آتندرباره‌ي مرمت يادمان هاي تاريخي

منشور آتن Athens Charter نام منشوری است که نتایج کلی گردهمایی پنجمین کنگرهٔ جهانی معماران مدرن با تجدید نظر در ۱۹۱۴با نام مستعار و در ۱۹۴۳به چاپ رسید.

در چهارمین کنگره جهانی معماران مدرن به سال ۱۹۳۳که در طول سفر بین مارسی و آتن در کشتی پاتریس دو برگزار شد، سازمان سیام رسیدگی به ۳۳شهر مهم را بر عهده گرفت و در نتیجه کنگرهٔ پنجم، برنامه ریزی شد که به موضوع شهر عملکردی مربوط می‌شد (که دو سال پیش در گردهم آیی برلین تعریف شده بود) و به طور کلی اصول آن گردهمایی بر مبنای عقاید لوکوربوزیه تدوین شد که نتایج کلی آن گردهمایی با تجدید نظر در ۱۹۱۴با نام مستعار و در ۱۹۴۳به عنوان کتاب منشور آتن به چاپ رسید.

 

اصول کلی آن، شامل توزیع و تنظیم چهار عملکردی شهر بود (اسکان، کار، اوقات فراغت و ترافیک) که مدرنیسم طراحی شهری را در یک فرمول ساده و موجز قابل درک و بحث انگیز تشریح می‌نمود.

     

مصوب اولين كنگره بين المللي معماران و كاردانان فني يادمان هاي تاريخي، آتن 1931در كنگره آتن، هفت قطعنامه اصلي زير به تصويب رسيد و " منشور مرمت" ناميده شد:

1. سازمان هاي بين المللي مرمت در سطوح عملياتي و مشورتي بايد تأسيس شوند.

2. پروژه هاي پيشنهادي مرمت بايد در معرض انتقاد آگاهانه قرارگيرند تا جلوي اشتباهاتي كه به از دست رفتن ويژگي و ارزش هاي تاريخي اين ساختارها مي انجامد گرفته شود.

3. مشكلات و مسايل مربوط به مراقبت از محوطه هاي تاريخي بايد با قانون گذاري در سطح ملي و در همه كشورها حل شوند.

4. محوطه هاي حفاري شده اي كه قرار نيست بلافاصله مرمت شوند بايد دوباره دفن شوند و به اين ترتيب تحت حمايت قرار گيرند.

5. فنون و مصالح مدرن را مي توان در مرمت بناها به كار گرفت.

6. محوطه هاي تاريخي بايد تحت حمايت قرار گيرند و به شدت پاسداري شوند.

7. حمايت از محدوده هاي اطراف محوطه هاي تاريخي بايد مورد توجه قرار گيرد.

نتابج و تصميم گيري هاي كلي كنفرانس آتن


1- آموزه ها – اصول كلي

كنفرانس، بيانيه اصول كلي و آموزه هاي مربوط به حمايت از يادمان ها را استماع كرد.

با وجود تنوع موارد عيني، كه هر يك از آنها راه حل متفاوتي را مي طلبد، در كنفراس اين موضوع مطرح شد كه در بين كشورهاي گوناگونِ حاضر، گرايشِ غالب به رها كردن مرمت كلي و يكجا و اجتناب از خطرات ناشي از آن وجود دارد. اين كار با ايجاد سيستمي براي نگهداري دايم و منظم انجام پذير است كه براي تضمين مراقبت از بناها طراحي شده باشد.

چنانچه مرمت بنا در نتيجه پوسيدگي يا تخريب، غير قابل اجتناب و ضروري باشد توصيه مي شود كه آثار تاريخي و هنري گذشته مورد رعايت و احترام قرار گيرند بدون آنكه از سبك مربوط به هر دوره اي صرف نظر شود.

كنفرانس توصيه مي كند تصرف و سكونت در بناها، كه تداوم حيات آنها را تضمين مي كند، همچنان ادامه يابد و البته بايد براي اهدافي مورد استفاده قرار گيرند كه خصوصيت تاريخي يا هنري بنا را رعايت كند.

2. اقدامات اجرايي و قانونگذاري راجع به يادمان هاي تاريخي

كنفرانس، بيانيه اقدامات قانونگذاري كه براي حمايت از يادمان هايي طرح شده است كه از لحاظ هنري، تاريخي يا علمي ارزشمند هستند و به كشورهاي گوناگون تعلق دارند را استماع كرد.

شركت كنندگان به اتفاق آرا بر گرايشي كلي كه حق جامعه را در مورد مالكيت خصوصي به رسميت مي شناسد، صحه گذاردند.

شركت كنندگان به اين موضوع قائلند كه تفاوت هاي موجود بين اقدامات قانونگذاري ، ناشي از دشواري در تطبيق دادن قانون همگاني باحقوق افراد است.

از اين رو كنفرانس، در عين آنكه روند كلي اين اقدامات را تأييد مي كند، بر اين عقيده است كه اين اقدامات بايد همگام با اوضاع و احوال محلي و گرايش افكار عمومي باشد براي آنكه با حداقل مخالفت ممكن روبرو شود، به فداكاري هايي كه ممكن است از مالكين دارايي ها خواسته شود تا در جهت منافع همگاني انجام دهند توجه كافي شود و مد نظر قرار گيرد.

كنفرانس توصيه مي كند كه مقامات صالحه عمومي در هر كشور مختار شوند كه در موارد اضطراري، اقدامات حفاظتي لازم را به كار گيرند.

شركت كنندگان صميمانه اميدوارند كه دفتر بين المللي موزه ها، فهرست و جدولي تطبيقي از اقدامات قانونگذاري جاري در كشورهاي مختلف تهيه  و منتشر كند، و اطلاعات مندرج در آن را همواره به هنگام كند.

3. ساماندهي زيبايي شناختي يادمان هاي باستاني

كنفرانس توصيه مي كند كه هنگام ساخت بناها، خصوصيت و سيماي ظاهري شهرهايي كه اين بناها قرار است در آنجا بر پا شوند رعايت شوند، خصوصاً در همسايگي يادمان هاي باستاني، كه بايد توجه خاصي به محيط اطراف آنها كرد. حتي از بعضي مجموعه ها و بعضي دورنماهاي تماشايي بايد مراقبت كرد.

همچنين بايد گياهان و رستني هاي تزئيني متناسب با بعضي يادمان ها يا مجموعه يادمان ها را از نقطه نظر مراقبت از ويژگي  باستاني آنها، مورد مطالعه قرار داد. خصوصاً توصيه مي كند كه در همسايگي يادمان هاي تاريخي و هنري، از تمامي اشكال تبليغات و از برپايي دكل هاي ناخوشايند تلگراف، ممانعت شود و تمامي كارخانه هاي پر سروصدا و حتي تيرهاي بلند كنار گذاشته شوند.


4- مرمت يادمان ها

متخصصين حاضر، اظهارات متنوعي را در مورد بهره گيري از مصالح مدرن براي استحكام بخشي به يادمان هاي باستاني شنيدند. آنها بهره گيري معقول و حساب شده از تمامي منابعِ در دسترسِ شيوه هاي مدرن و به خصوص بتن تقويت شده را تأييد كردند.

آنها تصريح كردند كه كار استحكام بخشي بنا بايد در صورت امكان به نوعي پنهان شود تابه اين ترتيب از سيماي ظاهر و ويژگي يادمانِ مرمت شده مراقبت شود.

آنها به خصوص اين كار را در مواردي توصيه مي كنند كه بهره گيري از آنها، اجتناب از خطرات مربوط به برچيدن و نصب دوباره قسمت هايي را كه بايد مراقبت شوند ممكن مي سازند.

5. فرسودگي يادمان هاي باستاني

كنفرانس اين موضوع را  مورد ملاحظه قرار داد كه در شرايط زندگي امروزه، يادمان ها در سراسر جهان در معرض بيشترين حد تهديد از سوي عوامل جوي قرار دارند.

جداي از پيشگيري هاي معمول و روش هاي موفقيت آميز جاري در مراقبت از مجسمه هاي يادماني، ارايه  هر نوع مقررات كلي در اين مورد به لحاظ پيچيدگي موارد  و با دانشي كه امروزه در دسترس است، غير ممكن مي باشد.

كنفرانس توصيه مي كند كه :

1. در هر كشور، معماران و متصديان يادمان ها حتماً راجع به تعيين روش در موارد خاص، با متخصصين فيزيك،شيمي و علوم طبيعي همكاري كنند.

2. دفتر بين المللي موزه ها همواره از كارهايي كه هر يك از كشورها در اين زمينه انجام مي دهند مطلع باشد و اطلاعات مربوطه را در نشريات دفتر، درج كند.

كنفرانس راجع به مراقبت از پيكره هاي يادماني بر اين عقيده است كه به عنوان يك قاعده كلي، از جابجايي آثار هنري از محيط اطراف بنا كه خاص آنجا طراحي شده است بايد ممانعت كرد. كنفرانس از راه احتياط، مراقبت از مدل هاي اصلي را چنانچه وجود دارند، توصيه مي كند و در صورتي كه اين كار غير ممكن باشد قالب گيري از آنها را پيشنهاد مي كند.

6. فن حفاظت

مايه خشنودي كنفرانس است كه اصول و ملاحظات فني مطرح شده در مذاكراتِ مفصلِ گوناگون، از ايده اي يكسان الهام گرفته اند، به اين معني كه :

در مورد ويرانه ها، حفاظت دقيق و حساس ضرورت دارد، و بايد به ترتيبي عمل كرد كه قطعات اصلي يافت شده، در صورت امكان در جاي اصلي خود قرار داده شوند(آناستيلوزي)؛ و البته مواد و مصالح جديدي كه براي اين كار مورد استفاده قرار مي گيرند بايد در تمامي موارد قابل تشخيص و متمايز باشند. كنفرانس توصيه مي كند در مواردي كه مراقبت از ويرانه هاي يافت شده در جريان حفاري، ممكن نباشد بايد پس از ثبت و مستند سازي دقيق يافته ها، دوباره آنها را دفن كرد.

لازم به ذكر نيست كه انجام كارهاي فني مربوط به حفاري و مراقبت يادمان هاي باستاني، همكاري نزديك بين باستان شناس و معمار را مي طلبد.

متخصصين راجع به ساير يادمان ها اتفاق نظر دارند كه پيش از انجام هر نوع استحكام بخشي يا مرمت جزئي،آسيب ها و ماهيت پوسيدگي اين يادمان ها بايد مورد تجزيه و تحليلِ همه جانبه قرار گيرد. آنها ضرورت رسيدگي جداگانه به هر مورد را تأييد و تصديق كردند.

7-حفاظت از يادمان ها و تشريك مساعي بين الملل

الف)همكاري فني و اخلاقي

كنفرانس با اعتقاد به اينكه مسئله حفاظت از دارايي هاي هنري و باستان شناختيِ نوع بشر مورد توجه جامعه دولت ها كه سرپرستان تمدن هستند مي‌باشد،

اميدوار است كه حكومت ها، با عمل به روح ميثاق اتحاديه ملل، در مقياسي بسيار وسيع و به شيوه اي عيني تر و با نظر به گسترش مراقبت از يادمان هاي هنري و تاريخي، به تشريك مساعي با يكديگر بپردازند؛

و اين موضوع را بسيار مطلوب مي داند كه نهادها و انجمن هاي صاحب صلاحيت،بدون آنكه عمل ايشان به هيچ ترتيبي منافي حقوق بين الملل عمومي باشد، فرصت يابند تا علاقه خود به حمايت از آثار هنري را نشان دهند. آثاري كه تاحد بالايي بازتاب تمدن هستند و به نظر مي رسد در معرض خطر تخريب قرار دارند؛

و مايل است كه تقاضاهاي ارايه شده به سازمان همكاري هاي فكريِ اتحاديه ملل راجع به اين موضوع، به دولت ها توصيه شود و مورد عنايت خاص آنها قرار گيرد.

بر عهده كميته بين المللي همكاري هاي فكري خواهد بود كه پس از تحقيق و تفحص دفتر بين المللي موزه ها و پس از گردآوري تمامي اطلاعات مربوطه، خصوصاً از كميته ملي همكاري هاي فكري ذينفع، عقيده خود را در هر مورد جداگانه، راجع به مصلحت آميز بودن اقدامات و روش هايي كه قرار است انجام شوند و مورد استفاده قرار گيرد، بيان و تصريح كند.

اعضاي كنفرانس پس از بازديد تعدادي از محوطه هاي حفاري و يادمان هاي يونان باستان در طول دوره مذاكرات و در قالب گردش مطالعاتي كه در همين مناسبت براي آنها امكان پذير بود، به اتفاق از دولت يونان قدرداني كردند. دولتي كه در طول سال هاي گذشته، مسئوليت انجام كارهاي فراگيري را به عهده گرفته است، و در عين حال، تشريك مساعي باستان شناسان و متخصصين هر كشوري را پذيرفته است.

اعضاي كنفرانس در آنجا نمونه فعاليتي را ديدند كه مي تواند به تحقق اهداف همكاري هاي فكري كمك كند. موضوعي كه ضرورت خود را در خلال كار اعضا در كنفرانس باز نمود.

ب ) نقش آموزش در احترام به يادمان ها

كنفرانس جداً معتقد است كه بهترين ضمانت در مراقبت از يادمان ها و آثار هنري، از احترام و دلبستگي خود مردم حاصل مي شود.

با توجه به اينكه اين احساسات را مي توان با انجام اقدام متناسب از سوي مقامات عمومي، تا حد زيادي ترغيب كرد ؛

كنفرانس توصيه مي كند كه متصديان بايد كودكان و نوجوانان را ترغيب كنند تا از خراب كردن ظاهر هر نوع يادماني خودداري كنند و به آنان بياموزند كه علاقه بيشتري به حمايت از اين شواهد ملموس تمامي اعصار تمدن داشته باشند.

ج )ارزش مستند سازي بين المللي

شركت كنندگان در كنفرانس مشتاقند كه:

1. هر كشور، يا نهاد ايجاد شده يا صلاحيت دار براي اين منظور، فهرستي از يادمان هاي باستاني منتشر كنند كه حاوي عكس و يادداشت هاي توضيحي باشد؛

2. هر كشور، اسناد و سوابق رسمي تهيه كند كه در برگيرنده‌ي تمامي مستندات يادمان‌هاي تاريخي آن كشور باشد؛

3. هر كشور، نسخه هاي نشريات خود راجع به يادمان هاي هنري و تاريخي را نزد دفتر بين المللي موزه ها ايداع كند؛

4. دفتر بين المللي موزه ها، بخشي از نشريات خود را به مقالاتي راجع به فرآيندهاي كلي و روش هاي بكارگرفته شده در مراقبت از يادمان هاي تاريخي اختصاص دهد؛

 

5. دفتر بين المللي  موزه ها، بهترين راهكارهاي بهره گيري از اطلاعاتي را كه بدين ترتيب متمركز شده است، بررسي كند.     

 

منبع:دانشنامه معماری قرن بیست/ترجمه ضیا الدین جاوید

سایت مرمتگر