معماری و کیفیت زندگی انسان در نظام معرفتی اسلام

 

نویسنده:رضا سامه/عضو هیئت علمی دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)

ناشر:جهاد دانشگاهی واحد قزوین

با حمایت قطب علمی معماری اسلامی دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران

تعداد صفحات:274

فصول کتاب:

کتاب در هفت گفتار به تبیین موضوع پژوهش میپردازد که به شرح زیر است:

1-معرفی و تمهیدات پژوهش

2-مروری بر ادبیات موضوع

3-چارچوب نظری پژوهش

4-هستی،انسان و زندگی

5-معماری و زندگی انسان

6-کیفیت معماری و کیفیت زندگی انسان

7-جمع بندی و نتیجه

 

چکیده ای از کتاب:

پژوهش حاضر با این باور که "معماری از حقیقت زندگی جدا نیست"، در جستجوی فهم "کیفیت معماری" از نقطه‌نظر ضرورت ایجاد رابطه‌ای همه‌جانبه با وجود آدمی و مراتب حیات او است. از این رو بر آن است تا مفهوم "کیفیت در معماری" را مبتنی بر "کیفیت زندگی انسان" تبیین نماید. مرور ادبیات تحقیق نشان می‌دهد که در ارتباط معماری با موضوع کیفیت زندگی، همواره اصل "تعامل انسان و محیط" مورد توجه بوده است. با به رسمیت شناختن این اصل، پژوهش چنین اذعان می‌دارد که در خودِ اصل جای هیچ‌گونه مناقشه‌ای نیست و تنها دریافت افراد از ماهیت انسان و محیط و رابطه میان آن دو، به رویکردهای متفاوتی منجر خواهد شد. از این رو اهمیت پرداختن به نظام معرفتی طراحان از نقطه‌نظر مدل‌هایی که در این خصوص تدوین نموده‌اند، پژوهش را به سوی ارزیابی مواضع مختلف و در نهایت اتّخاذ "نظام معرفتی اسلام" در چنین تبیین خطیری سوق داده است. در این راستا مفهوم کلّیت "هستی" جایگزین مفهوم "محیط" می‌شود و "انسان" در انبساط وجودی و نه محدود به مرتبه‌ای مادی مطمح نظر است. لذا پژوهش به تصویری از زندگی که حاصل "تعامل انسان با کلّ هستی" است، دست یافته که بازتاب تمامی ساحات و مراتب حیات آدمی است. به عبارت دیگر رساله در پی آن بوده است که برپایه آموزه‌های قرآن‌مجید، به مدلی از مراتب هستی، ساختار وجودی انسان و نیز رابطه انسان با هستی دست یابد تا از این راه کیفیت حضور انسان در هستی و زندگی در آن را توصیف نماید. به پشتوانه این مدل، معماری با چنین تصویری از زندگی انسان تناظر می‌یابد تا به سنجش قابلیت‌های معماری در تحقّق و ارتقای کیفیت آن بپردازد. از این رو پژوهش در پی آن است که دریافتی مناسب از معماری در این نسبت ارائه دهد تا زمینه‌ساز تعریفی شایسته از کیفیت معماری و مراتب آن در ارتباط با کیفیت زندگی انسان باشد. در پایان پژوهش الگوی نهایی بازتعریف و پیگیری کیفیت در معماری را ارائه و دستاوردهای تحقیق را در دو سطح بینش نظری و حوزه کاربردی معرفی می‌نماید. همچنین تأثیر دستاوردها بر سه حوزه جامعه، حرفه و آموزش معماری بیان شده و مسیری نیز جهت تداوم امر در قالب توصیه‌هایی برای پژوهش‌های آتی، پیشنهاد گردیده است